İşe İade ve Boşta Geçen Süre Tazminatı Hesaplama

İşe İade Davası ve Tazminatı Nedir?

İşe iade davası ve tazminatı, iş güvencesi kapsamındaki işçilerin, iş sözleşmelerinin geçerli bir neden olmadan feshedilmesi halinde başvurabilecekleri en önemli hukuki yollardan biridir. Bu sayfada, işe iade davası ve tazminatı ile birlikte boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatının temel esaslarını özetliyoruz.

4857 sayılı İş Kanunu’na göre belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan ve iş güvencesi şartlarını taşıyan işçinin iş sözleşmesi, işveren tarafından ancak haklı veya geçerli sebeplere dayanılarak feshedilebilir. Fesih geçerli bir nedene dayanmıyorsa ya da işveren bu nedeni ispat edemiyorsa, işçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde işe iade davası açarak, fesih işleminin geçersizliğini ve işe dönüşünü talep edebilir.

İşe İade Davası ve Tazminatı İçin Kimler Başvurabilir?

Her işçi doğrudan işe iade davası ve tazminatı hükümlerinden yararlanamaz. İş güvencesi kapsamında olabilmek için bazı koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalıdır.
• İşçinin aynı işveren nezdindeki kıdemi en az 6 ay olmalıdır.
• İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
• İşçi, işletmenin bütününü sevk ve idare eden üst düzey işveren vekili konumunda olmamalıdır.

İş Kanunu’nun 18. maddesi; sendika üyeliği, işçinin yasal haklarını araması, şikâyette bulunması gibi bazı hallerin fesih için geçerli neden oluşturamayacağını özellikle vurgulamaktadır. Bu nedenle işe iade davaları; keyfi ve hukuka aykırı fesihlere karşı işçiyi koruyan önemli bir güvencedir.

İşe Başlatmama Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Mahkeme işe iade kararı verdikten sonra işçi yasal süresi içinde işverene başvurur; ancak işveren işçiyi işe başlatmazsa, işveren işe başlatmama tazminatı ödemekle yükümlü olur. Bu tazminat, iş güvencesi kapsamında işe iade davası ve tazminatı sisteminin en önemli sonuçlarından biridir.

• Tazminat tutarı, işçinin kıdemine göre en az 4, en çok 8 aylık brüt ücreti arasında belirlenir.
• Hesaplamada esas alınan ücret, işçinin fesih tarihindeki çıplak brüt ücretidir.
• Uygulamada, işe başlatmama tazminatından genellikle yalnızca damga vergisi kesintisi yapıldığı kabul edilir.

İşe Başlatmama Tazminatında Faiz

İşe başlatmama tazminatı, kural olarak işçinin işe başlatılmadığı tarihte muaccel hale gelir. Yargıtay kararlarına göre, işverenin mahkeme kararına rağmen işçiyi işe almaması, ayrıca bir ihtara gerek olmaksızın temerrüt için yeterli sayılabilmektedir. Bu tazminat yönünden çoğunlukla kanuni faiz uygulanmaktadır.

Boşta Geçen Süre Ücreti (4 Aylık Ücret) Nedir?

İşe iade davası sonucunda fesih geçersiz sayıldığında, işçi yalnızca işe başlatmama tazminatına değil, aynı zamanda boşta geçen süre ücretine de hak kazanabilir. İş Kanunu’na göre işçi, en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ve bu döneme ilişkin diğer parasal haklarını talep edebilir.

İşe iade davası ve iş güvencesine ilişkin güncel mevzuat ve yasal düzenlemeleri, Resmî Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden de takip edebilirsiniz.