İcra ve İflas Kanunu’nun 89/3. maddesi uyarınca gönderilen haciz ihbarnamesine karşı, üçüncü kişiler tarafından açılan menfi tespit davalarında görevli mahkemenin belirlenmesi konusunda uygulamada sıklıkla tereddüt yaşanmaktadır. Özellikle tarafların tacir olması veya takibin kambiyo senedine dayanması durumunda davanın Asliye Ticaret Mahkemesi’nde mi yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi’nde mi görüleceği tartışma konusu olmuştur.
Aşağıda yer alan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 37. Hukuk Dairesi‘nin güncel kararı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi‘nin içtihadı ile bu uyuşmazlık kesin olarak giderilmiştir. Kararlara göre; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle, taraflar tacir olsa dahi görevli mahkeme ASLİYE HUKUK MAHKEMESİDİR.
İşte ofisimizce takip edilen ve görev uyuşmazlığını gideren emsal kararların tam metinleri:
1. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI (Emsal)
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 37. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2025/228 KARAR NO : 2025/1796 KARAR TARİHİ : 19/06/2025
DAVACI : (İsim Gizlenmiştir) VEKİLİ : Av. … DAVALI : (İsim Gizlenmiştir) VEKİLİ : Av. SEMİH NARİN
DAVANIN KONUSU : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
KARAR : Taraflar arasındaki davada İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:
Dava, 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit talebine ilişkindir.
İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesince; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 06.11.2023 tarihli ilamına atıf yapılarak, uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. Buna karşılık İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesince; davalı tarafça dava dışı borçlu aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapıldığı, işin ticari nitelikte olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2023/5228 Esas, 2023/6468 Karar sayılı, BAM Daire kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin içtihadında; 2004 sayılı Kanun’un 89. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.
Bu içtihadı uyarınca; tarafların tacir olmasının, temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veya borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının görevin belirlenmesinde bir etkisi bulunmamaktadır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 19/06/2025 gününde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
2. YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ KARARI (İçtihadı Birleştirme Niteliğinde)
T.C. YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2023/5228 Karar No: 2023/6468 Tarih: 06.11.2023
KONU: İİK 89/3 uyarınca açılan menfi tespit davalarında Asliye Hukuk ve Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki görev uyuşmazlığının giderilmesi.
(Karar Özeti): İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu, farklı dairelerin (8, 9, 16, 37 ve 44. Hukuk Daireleri) konu hakkındaki çelişkili kararlarının giderilmesi için dosyayı Yargıtay’a göndermiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi yaptığı incelemede şu sonuca varmıştır: “2004 Sayılı Kanun’un 89. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme konusunda Kanun’da özel bir düzenleme bulunmamaktadır.
Buna göre; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığı kabul edilmelidir.”
SONUÇ: Uyuşmazlığın, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu yönünde giderilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.